آیا رفتار کنگره قبل از برجام تغییر خواهد کرد؟


اظهارات ضد و نقیض اخیر دو نماینده پس از دیدار نزدیک با شمخانی، امیر عبدالهیان و باقری در خصوص لزوم یا عدم تصویب برجام در شورای اسلامی، این سوال را به وجود آورده است که احیای برجام از سوی دولت رئیس جمهور و اعضا کشورهای گروه ۱+ ۵، آیا باید در مجلس تصویب و تصویب شود یا خیر؟

به گزارش جهان مانا، ولی اسماعیلی نماینده گرامی در مجلس گفت: نیازی به موافقت آنها با طرف مقابل به تصویب شورای اسلامی نیست. علیرضا سلیمی نماینده محلات در عین حال تاکید کرد: هرگونه توافق با میانجی باید به تایید شورای اسلامی برسد. حال سوال این است که کدام یک صحیح است؟

در دولت روحانی که مذاکرات برجام توسط دولت تکمیل شد، مجلس در ۳۰ مهر ۱۳۹۳ برجام را تصویب کرد و فردای آن روز ابراهیمیان سخنگوی شورای نگهبان وقت، از تصویب مصوبه مجلس خبر داد و گفت: بسیاری از اعضا آن را خلاف قانون اساسی و شرع نمی دانستند.» مقالاتی از این دست

تصویب برجام در شورای امنیت ملی یا مجلس؟

البته در عین حال لزومی نداشت که برجام در مجلس بررسی و تصویب شود تا تبدیل به یک طرح شود. زیرا برجام یک «معاهده» بین المللی نیست و هیچ تعهد قانونی ندارد. تعهد برجام سیاسی است و نقض تعهدات آن جنبه حقوقی ندارد. در این صورت نظارت و تصویب شورای امنیت ملی که تصویب آن باید به امضای مقام معظم رهبری رسیده باشد کافی است. اما ایران تنها کشوری است که در بین ۷ کشور درگیر در برجام است که مجلس آن توافقنامه برجام را بررسی و به تصویب رساند.

با خروج ترامپ از برجام که اجرای برجام و لغو تحریم ها را مختل کرد، ایران پس از یک سال صبر استراتژیک، فعالیت های هسته ای خود را که داوطلبانه آن را تعلیق کرده بود، از سر گرفت. با پیروزی بایدن در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، بار دیگر زمزمه بازگشت واشنگتن به برجام مطرح شد و پس از آن ایران و کشورهای ۱+۵ پای میز مذاکره نشستند تا درباره چگونگی بازگشت به برجام گفتگو کنند.

البته تا زمانی که روحانی در راس دولت بود، با وجود تلاش ها و نیت تیم جدید مستقر در کاخ سفید، دیگر نتوانست برجام را اجرا کند. وی مخالفت داخلی با برجام را دلیل این امر دانست و بارها تاکید کرد: اگر از آن خارج می‌شدند، برجام مجدداً در اسفند ۱۳۹۷ اجرا می‌شد و بارها گفت: فرصت توافق را از دست دادند. دولت دوازدهم».

آیا جزئیات برجام تغییر کرده است؟

به گفته ناظران سیاسی، رقابت های انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ باعث شد تا مخالفان سیاسی روحانی مانع احیای برجام شوند. با پیروزی رئیس جمهور در انتخابات و کنار رفتن پاستور، مذاکرات ایران و طرف های درگیر در برجام از سر گرفته شد. در این مدت که تقریباً یک سال تمام می‌گذرد، بارها مذاکره‌کنندگان فعلی که از مخالفان برجام در دوره روحانی بودند، مدعی شده‌اند که محتوای برجامی که دولت رئیس‌جمهور درصدد احیای آن است، متفاوت است. از برجام دولت روحانی.

در واقع دولت ابراهیم رئیسی با این شعار که اشتباهات دولت روحانی در برجام را تکرار نخواهد کرد، مذاکرات هسته ای را از سر گرفت. از این رو رهبران رئیس جمهور بارها گفته اند که به دنبال تضمینی از سوی طرف های غربی هستند تا احتمال خروج یکجانبه آمریکا مانند ترامپ تکرار نشود.

اکنون که به نظر می رسد طبق اخبار به ویژه رسانه های خارجی، ایران و آمریکا بیش از هر زمان دیگری در آستانه توافقی جدید قرار دارند، تاکنون جزئیاتی از محتوای مذاکرات اعلام نشده است. بنابراین مشخص نیست محتوای مذاکراتی که گفته می شود در یک قدمی تصویب نهایی است، همان برجام قبلی است یا محتوای آن تغییر کرده است؟

اگر همان توافق باشد، نیازی به بررسی مصوبه قبلی از سوی مجلس نیست، اما اگر اختلافی وجود داشته باشد، طبق روالی که مجلس در دوره روحانی وضع کرده، موافقت دولت رئیس جمهور است. با ۱+۵ نیز باید در شورای اسلامی بررسی و برای اجرا به تایید نمایندگان و شورای نگهبان برسد.

در هر یک از این دو مورد، سؤالات جدی دیگری مطرح می شود که دولت سیزدهم و نمایندگان مجلس با آن مواجه خواهند شد و قطعاً سؤالات آسانی نخواهد بود. به ویژه اینکه در اواخر پاییز ۱۳۹۸ در همین مجلس یازدهم قانون «اقدام راهبردی رفع تحریم ها و حفظ منافع ملی ایران» تصویب شد که با آثار منفی و اعتراضات دولت حسن روحانی مواجه شد. زیرا او آن را مانع مهمی بر سر راه احیای برجام می دانست.

انتهای پیام