حروف الفبا به چه معناست؟


فرادید| آیا نام حروف الفبا مانند «الف» و «مِم» به خودی خود معنی دارد؟ چرا حروف «ج» را «جیم» و «ک» را «کاف» می نامیم؟ همه ما این عقیده را داریم که حروف الفبا به تنهایی معنی ندارند و وقتی در کنار هم قرار می گیرند تا کلمات را تشکیل دهند، می توانند معنی داشته باشند. البته این به یک معنا درست است، اما اگر به تاریخچه پیدایش حروف الفبا نگاه کنیم، متوجه می شویم که نام هر یک از این حروف برای خود معنای خاصی دارد.

به گزارش فرادید؛ تاریخ ایجاد الفبای مکتوب راه آسان و ساده ای نداشته و در آن شبهات زیادی وجود دارد. اما آنچه ما به یقین می دانیم این است که تمام الفبای مکتوب اروپایی (یونانی و لاتین)، عربی، عبری و سیریلیک از یک منبع آمده اند. این یکی از خاستگاه های الفبای فنیقی است که بیش از سه هزار سال پیش در سرزمین “کنعان” در شرق مدیترانه (سوریه، لبنان و فلسطین) ایجاد شد.

خود الفبای فنیقی بر اساس نوعی نوشته هیروگلیف بود که کنعانیان از مصریان گرفتند. یعنی خطی که برای نشان دادن اشیا با رسم شکل آنها استفاده می شود. اما فنیقی ها حدود بیست کلمه را انتخاب کردند و از شکل هر یک از آنها برای نشان دادن حروف استفاده کردند. به این ترتیب دیگر نیازی به کشیدن یک شکل برای هر کلمه نبود، بلکه با ترکیب همان بیست شکل می شد همه کلمات را نوشت.

حروف الفبا به چه معناست؟

(لوحی با کتیبه های فنیقی که قدمت آن به سه هزار سال پیش می رسد و در منطقه تل الجزر نزدیک بیت المقدس پیدا شده است)

مثلاً فنیقی ها کلمه ای به نام «گیمل» داشتند که به معنای «شتر» بود (کلمه عربی «جمل» نیز از همین ریشه آمده است); قبل از کشف نوشته فنیقی، شتر با نمادی شبیه به گردن شتر نشان داده می شد. اما فنیقی ها به جای حرف «ج» یا «گ» از این علامت استفاده می کردند. اما نام این حرف «گیمل» باقی ماند و امروزه در الفبای عربی «جیم» و در الفبای یونانی «گاما» نامیده می شود. بنابراین حرف «جیم» یا «گاما» همراه با نام او به معنای شتر است، از نظر ظاهری نیز یادآور همان شکل هیروگلیفی است که برای نشان دادن شتر به کار می رفته است.

شکل حروف در طول زمان و در مناطق مختلف بسیار تغییر کرد، اما هنوز هم می توان شباهت های ظاهری را در برخی از حروف تشخیص داد. در اینجا تصویری از نوع فنیقی و هیروگلیف هفت حرف الفبا را مشاهده می کنید (در هر مورد، تصویر اول شکل اصلی و هیروگلیف حرف را نشان می دهد و تصویر دوم شکل فنیقی آن را نشان می دهد).

۱. آه، الف; “گاو”

حروف الفبا به چه معناست؟

حروف الفبا به چه معناست؟

کلمه A در زبان فنیقی به معنی گاو است و شکل اصلی آن شکل سر گاو با دو شاخ را نشان می دهد. این شکل قدیمی هنوز در حرف A در الفبای لاتین مشهود است.

۲. B, B; “در خانه”

حروف الفبا به چه معناست؟

حروف الفبا به چه معناست؟

نام حرف «ب» در الفبای فنیقی «بت» بود که به معنای خانه (مطابق با کلمه عربی «چمبو») است. در الفبای عربی نام این حرف به «با» تغییر کرده است، اما در الفبای یونانی نام این حرف همچنان «بتا» است.

۳. K، K; “نخل”

حروف الفبا به چه معناست؟

حروف الفبا به چه معناست؟

فنیقی ها این حرف را «کاف» می نامیدند که دقیقاً همان «کاف» عربی است و به معنای نخل است. حرف یونانی «کاپا» همان حرف است.

۴. و، V; “راکا”

حروف الفبا به چه معناست؟

حروف الفبا به چه معناست؟

کلمه Vau در زبان فنیقی به معنای قلاب یا چنگک است و شکل اصلی این حرف نیز همین معنی را می دهد. در الفبای لاتین این حرف به U، V و Y تبدیل شده است.

۵. m، M; “پدر”

حروف الفبا به چه معناست؟

حروف الفبا به چه معناست؟

کلمه «میم» در زبان فنیقی به معنای آب است (که به کلمه عربی «ما» متصل است. آنها کلمه را به شکل موج مانند در لاتین M نشان می دهند.

۶. A, O; “چشم”

حروف الفبا به چه معناست؟

حروف الفبا به چه معناست؟

کلمه «عین» در زبان فنیقی (مانند عربی) به معنای «چشم» است و شکل اصلی آن به وضوح شکل چشم انسان را نشان می دهد.

۷. R, R; “راز”

حروف الفبا به چه معناست؟

حروف الفبا به چه معناست؟

نام حرف «ر» در زبان فنیقی «راس» است که هم ریشه و هم معنی کلمه عربی «راس» به معنای «سر» است. شکل هیروگلیف این کلمه نیز شکل سر انسان را نشان می دهد که در متن فنیقی کمی ساده شده است.